foto: markusram

Ósmy dzień stycznia zapisał się w historii nauki, zwłaszcza tych kierunków, które dziś mają ogromny wpływ na rynek pracy. W roku 1842 otwarto słynny holenderski Uniwersystet Techniczny w Delft. W ciągu ponad 150 lat istnienia uczelnia wykształciła m.in. dwóch laureatów nagrody Nobla (w dziedzinie chemii i fizyki), astronautę, a także twórcę pakistańskiej bomby atomowej.

W roku 1918 amerykański prezydent Woodrow Wilson zaprezentował program 14 punktów, który miał pomóc przywrócić ład na świecie po wojnie światowej. Jednen z zapisów dokumentu zawierał propozycję utworzenia niepodległego państwa polskiego; inny podkreślał potrzebę stworzenia organizacji międzynarodowej, której zadaniem byłoby utrzymywanie pokoju. Program stał się podstawą traktatu wersalskiego, który wprowadził nowy porządek terytorialny w Europie.

8 stycznia 1959 r. Charles de Gaulle został prezydentem Francji. Dzięki niemu nadsekwański kraj uniezależnił się od USA i został potęgą atomową. De Gaulle był zwolennikiem walki o niepodległość narodów Ameryki Łacińskiej. Otwarcie krytykował udział Stanów Zjednoczonych w wojnie w Wietnamie.

Również ósmego stycznia, tym razem roku 2006, we wsi Zdany sfotografowany został pojazd kosmiczny obcej cywilizacji. Wpływ tego zdarzenia na rynek pracy może być gigantyczny, lecz aktualnie trwają zażarte debaty co do autentyczności dowodów. Jak podaje Wikipedia: “Fundacja Nautilus twierdzi, że są to jedne z najlepszych zdjęć UFO na świecie. Według sceptyków są to dwie zlepione z sobą miski”.

Pierwszym z nich jest abdykacja ostatniego króla Polski, czyli Stanisława Augusta Poniatowskiego, związana z upadkiem powstania kościuszkowskiego i trzecim rozbiorem Polski. Poniatowski był władcą, który pomimo zaborów, starał się o przetrwanie polskiej kultury. Powołał Szkołę Rycerską i Komisję Edukacji Narodowej; dzięki niemu uchwalono Konstytucję 3 Maja.

Drugim wartym wzmianki zdarzeniem jest opatentowanie dynamitu przez Alfreda Nobla w 1867 r. Dzieło szwedzkiego wynalazcy przyczyniło się do zrewolucjonizowania przemysłu wydobywczego, a także militarnego. Był to jeden z 355 patentów zarejestrowanych przez fundatora najsłynniejszej nagrody świata.

Trzecim istotym wydarzeniem jest pierwsze posiedzenie polskiego Sejmu, wybranego po upadku starego systemu, które odbyło się w 1991 r. Na sali sejmowej większość stanowili wówczas politycy Unii Demokratycznej z 62. mandatami, choć Sojusz Lewicy Demokratycznej zdobył tylko o dwa miejsca mniej. Całkiem nieźle poradziła sobie Partia Przyjaciół Piwa; swoją rezprezentantkę posiadał również Sojusz Kobiet Przeciwko Trudnościom Życia.

100 PLN z roku 1950

W roku 1423 król Władysław Jagiełło ustanowił tzw. statut warcki, który nadał wojewodom prawo regulowania cen produktów rzemieślniczych – i to bez konieczności konsultowania ich z samymi rzemieślnikami. Statut ograniczał również prawo chłopów do opuszczania wsi oraz pozwalał szlachcie przejmować sołeckie gospodarstwa na zasadzie wykupu. W efekcie możliwości bogacenia się szlachty rosły, a szanse na rozwój miast malały.

W roku 1950 nastąpiła zmiana systemu pieniężnego. Do obiegu wprowadzono nową złotówkę, której wartość wynosiła sto starych złotych lub 1/4 dolara. Jednocześnie nakazano przeliczenie cen i płac w stosunku: 100 starych złotych = 3 nowe złote. Mówiąc prościej: 2/3 oszczędności każdego Polaka nagle straciło wartość. Władza widziała w tym same pozytywy. Jak zapisano w uchwale: “Przeprowadzenie reformy walutowej pozbawi elementy spekulacyjne poważnej części nagrabionych przez nie kapitałów”.

Rok 1989 przyniósł symboliczny koniec PRL-u. 28 października prowadząca program Dziennik Komentarze Joanna Szczepkowska ogłosiła: “Proszę Państwa, czwartego czerwca osiemdziesiątego dziewiątego roku skończył się w Polsce komunizm”.

Amerykanom 28 października kojarzy się jednak znacznie gorzej. Tego dnia roku 1920 wprowadzono bowiem prohibicję, czyli zakaz produkcji, przewozu i sprzedaży alkoholu (ale już nie jego kupna ani spożywania). Akcja, która miała m.in. zwiększyć efektywność pracowników, przyczyniła się do rozkwitu przestępczości zorganizowanej i wyraźniejszego rozdzielenia obywateli na mniejszości narodowe.

Wielka kariera kawy zaczyna się w Etiopii, kilkaset lat przed naszą erą. Nikt dokładnie nie wie, kto jako pierwszy wpadł na pomysł, by opalić brązowe ziarna i wrzucić je do gorącej wody. Najpopularniejsza legenda głosi, iż wszystko zaczęło się od jednego z tubylców, który zaobserwował, że kozy po zjedzeniu owoców kawowca są niezwykle pobudzone, po czym sam postanowił ich spróbować.

foto: d u y g u

Z Etiopii kawa została wywieziona przez kupców do krajów arabskich, gdzie zyskała swoją nazwę (kahwa). Stamtąd przywędrowała do Europy. Jako pierwsi napar pokochali Włosi; kupcy, korzystając z koniunktury, żądali za niego gigantycznych pieniędzy. Kolonizatorzy wywieźli kawę również do Ameryki i Azji; krzew kawowca uprawiano m.in. na Cejlonie i w Brazylii, która na przełomie XIX i XX w. stała się światowym potentatem w produkcji ulubionego napoju pracowników.

Do Polski kawa trafiła w końcówce XVII w. Na powszechny szacunek pracowała niemal sto lat – z początku uważano ją za szkodliwą i niesmaczną. Spożywano ją wówczas bez dodatków, choć już wkrótce zaczęto dolewać mleko, a także dosypywać cukier i sól. W XVIII w. powstały pierwsze polskie kawiarnie, a dwudziestu wiek, a dokładniej okres PRL-u, przyniósł dość dziwny zwyczaj podawania kawy w szklankach.

Popularność kawy nie maleje. Nie ma się czemu dziwić, bowiem miliony ludzi nie byłyby zdolne do funkcjonowania bez porannej filiżanki “małej czarnej”. Jest duża szansa że Ty również się do nich zaliczasz, a zatem…

Smacznego!

foto: gadl

17.09 to data w naszym kraju bardzo ważna: tego dnia roku 1939 rozpoczęła się agresja Związku Radzieckiego na Polskę. Z punktu widzenia portalu pracy bardziej znaczący jest jednak rok 1374, w którym to, właśnie siedemnastego września, król Ludwik Węgierski obdarzył szlachtę przywilejem koszyckim.

Przywilej, będący zapłatą za wprowadzenie na polski tron jednej z córek władcy, zapewniał szlachcie m.in. zwolnienie ze wszystkich danin (prócz poradlnego – opłaty za posiadanie gruntów ornych). Była to jedna z najbardziej znaczących dla ówczesnej gospodarki ulg podatkowych, dodatkowo zapewniająca szlachcie wynagrodzenie za służbę wojskową poza granicami ojczyzny. Ponadto król nie mógł nakładać na swoich podwładnych nowych podatków bez jednomyślnej zgody szlachciców.

17 września 1952 r. urodziła się Teresa Lubińska. Z wykształcenia ekonomistka (ukończyła Politechnikę Szczecińską na wydziale inżynieryjno-ekonomicznym transportu), w latach 2005-2006 obejmowała stanowisko ministra finansów. Również tego dnia, lecz w roku 1980, utworzono Niezależny Samorządny Związek Zawodowy “Solidarność”, broniący praw pracowniczych, znany na całym świecie jako ośrodek ruchu oporu przeciwko komunistycznemu rządowi.

Siedemnasty września jest również ważny dla mieszkańców Stanów Zjednoczonych. Tego dnia roku 1787 uchwalono bowiem amerykańską konstytucję, która zapewniała obywatelom m.in. ochronę przed władzą rządu. Dokument nie był idealny; do dziś wprowadzono do niego dwadzieścia siedem poprawek (np. zniesienie niewolnictwa, oddanie kobietom prawa głosu). Nie przyjęto go również jednomyślnie. Głosowania w niektórych stanach, np. Nowy Jork, zwolennicy dokumentu wygrywali niewielką liczbą głosów.

Siedemnastego września miało miejsce jeszcze wiele znaczących wydarzeń, niemających jednak równie dużego wpływu na ewolucję polskiego czy zagranicznego rynku pracy. Jeśli jesteście ich ciekawi – polecamy zapoznać się ze stroną Polskiego Radia.

Rys.: ToOliver2

Większość plemion indiańskich wiodła wędrowne życie. Częste zmiany miejsc pobytu wiązały się z koniecznością pakowania i przewożenia całego dobytku – pali z których budowano szałasy, skór upolowanych zwierząt, narzędzi, naczyń, pamiątek i zapasów pożywienia. Zanim biały człowiek sprowadził do Ameryki konie, rdzenni mieszkańcy kontynentu musieli radzić sobie bez nich. Targania ogromnych juków nie uważano za zajęcie godne wojownika, więc zostało obowiązkiem kobiet. Ustawiały one samodzielnie spakowane bagaże na kijach, a następnie ciągnęły je przez wiele kilometrów po wyboistej ziemi. Rozładowywanie ekwipunku i składanie tipi (namiotów) zwykle także spadało na ich barki. Dopiero oswojenie koni, które rozmnożyły się w Ameryce dzięki Kolumbowi i jego następcom, ułatwiło kobietom życie.

Rdzennie amerykańskie przedstawicielki płci pięknej zdecydowanie nie były “gospodyniami domowymi”, jakie znamy współcześnie. Gotowały, lecz wcześniej musiały odszukać i zebrać wysuszone odchody bizonów, których w krainach ubogich w drzewa używano do rozpalania ognisk. Oprawiały upolowaną zwierzynę, a w okresach wyjątkowego głodu – to znaczy podczas zim, a później w trakcie okupacji białych – zabijały hodowane przez plemię psy i przygotowywały z nich posiłki. Nie uważano jedzenia domowych zwierząt za hańbiące; przeciwnie – psie mięso uchodziło za przysmak, lecz wyszkolone, lojalne zwierzęta zabijano tylko w ostateczności.

Indianki musiały borykać się także z innymi, nieznanymi współcześnie problemami. Choć praktyki te nie były powszechne wśród wszystkich plemion, to niektóre społeczności akceptowały zdzieranie skalpów z głów ofiar. Trofea zdejmowano nie tylko z mężczyzn – i nie tylko z martwych ludzi. Kobiety, które przetrwały skalpowanie, musiały znaleźć sposób na podniesienie zwisającej z twarzy skóry. Dobrym rozwiązaniem okazało się wiązanie resztek włosów w ciasne, silnie naciągnięte warkocze.

Wartość kobiet uwidaczniała się podczas planowania ślubów. Zwykle Indianie musieli poświęcić swoje największe dobra w zamian za żonę, a ceremonia i tak mogła zostać odwołana, jeśli rodzice panny młodej nie zaakceptowali podarków. Jednak wbrew temu, co może się wydawać, kobieta w kulturze Indian nie była obiektem pogardy. W sprawach domowych miała dużo do powiedzenia i nigdy nie bała się krytykować swojego męża. Hardość i wytrzymałość indianek Indianek stała się wręcz leitmotivem książek opisujących “dziki zachód” w sposób poważny, daleki od przygodowej, romantycznej wizji utożsamianej z tą krainą.

Pomimo nierównego oraz niesprawiedliwego rozdziału obowiązków według płci, rdzenni Amerykanie byli ludźmi tolerancyjnymi i mieli dużo szacunku do kobiet. Generalnie stronili od wszystkich wewnętrznych podziałów, nie widząc powodu do gnębienia swoich towarzyszy ze względów tak błahych jak płeć, wiek czy odmienna orientacja seksualna. Gdyby dali swoim żonom i córkom większą swobodę działania, model ich społeczeństwa zbliżyłby się do ideału.